مطالعهای بالاخره فاش کرد چرا گربههای نارنجی از نظر ژنتیکی متفاوت از همه پستانداران دیگر هستند
گربههای نارنجی همیشه یکی از جذابترین و مرموزترین رنگهای پوشش در میان حیوانات خانگی بودهاند. حالا، یک مطالعه جدید در سال ۲۰۲۵ توضیح میدهد چرا رنگ نارنجی در گربههای خانگی منحصربهفرد است و در هیچ پستاندار دیگری به این شکل دیده نمیشود.
در بیشتر پستانداران (مانند ببرها، سگهای گلدن رتریور، اورانگوتانها یا انسانهای مو قرمز)، رنگ نارنجی یا زرد ناشی از جهش در یکی از دو ژن خاص است که به کروموزوم جنسی مرتبط نیست و در هر دو جنس نر و ماده به طور برابر ظاهر میشود.
اما در گربههای خانگی، رنگ نارنجی کاملاً به کروموزوم X مرتبط است. این باعث میشود:
- حدود ۸۰ درصد گربههای نارنجی کامل نر باشند (چون نرها فقط یک کروموزوم X دارند و اگر جهش روی آن باشد، کل پوشش نارنجی میشود).
- گربههای ماده نارنجی کامل بسیار نادر هستند (فقط حدود ۲۰ درصد)، چون نیاز به جهش روی هر دو کروموزوم X دارند.
- بیشتر گربههای ماده با این جهش، الگوی موزاییکی دارند: تورتویشل (لاکپشتی) (ترکیب نارنجی و سیاه) یا کالیکو (نارنجی، سیاه و سفید). این به دلیل فرآیند غیرفعالسازی تصادفی کروموزوم X در سلولهای ماده است که باعث میشود برخی سلولها رنگ نارنجی و برخی سیاه تولید کنند.
کشف جدید: جهش منحصربهفرد
محققان دانشگاه استنفورد و دانشگاه کیوشو ژاپن در دو مطالعه مستقل (منتشر شده در مجله Current Biology در می ۲۰۲۵) ژن مسئول را شناسایی کردند:
- یک حذف (deletion) حدود ۵ کیلوباز در منطقه غیرکدکننده (intron) ژن ARHGAP36 روی کروموزوم X.
- این حذف باعث میشود ژن ARHGAP36 به طور غیرعادی و فقط در سلولهای رنگدانهساز پوست (ملانوسیتها) فعال شود.
- فعالسازی ARHGAP36 تولید پروتئین PKAC (زیرواحد کاتالیتیک پروتئین کیناز A) را کاهش میدهد، که این امر بیان ژنهای مسئول تولید رنگدانه سیاه/قهوهای (یوملانین) را مهار میکند و به جای آن رنگدانه قرمز/نارنجی (فیوملانین) تولید میشود.
این مکانیسم کاملاً متفاوت از جهشهای معمول در دیگر پستانداران است و تاکنون در هیچ حیوان دیگری مشاهده نشده.
آیا شخصیت خاص گربههای نارنجی هم ژنتیکی است؟
بسیاری از صاحبان گربههای نارنجی معتقدند این گربهها شخصیت جسورتر، بازیگوشتر یا حتی “دیوانهتر” دارند! اما محققان مانند کریستوفر کلین (نویسنده اصلی مطالعه) میگویند تاکنون شواهدی برای ارتباط مستقیم این جهش با رفتار پیدا نشده، چون جهش عمدتاً در سلولهای رنگدانه فعال است. البته بررسی کامل بافتهای دیگر (مانند مغز) هنوز انجام نشده و این موضوع همچنان یک راز جذاب باقی مانده.
این کشف نه تنها یک معمای ژنتیکی بیش از صد ساله را حل کرد، بلکه درک ما از چگونگی ایجاد تنوع رنگی در حیوانات را عمیقتر میکند. گربههای نارنجی واقعاً خاص هستند!
